W wyjątkowej scenerii zabytkowego ogrodu w Nieborowie zabrzmi jedna z najbardziej błyskotliwych oper Wolfganga Amadeusza Mozarta. 

Skomponowane w 1782 roku „Uprowadzenie z seraju” (Die Entführung aus dem Serail) było pierwszą wielką operą, którą Mozart napisał po osiedleniu się w Wiedniu. Powstała na zamówienie cesarza Józefa II, który pragnął rozwijać niemieckojęzyczną operę narodową. Był to czas, gdy europejskie sceny fascynowały się kulturą Imperium Osmańskiego. Moda na tzw. turquerie przejawiała się w architekturze, malarstwie, literaturze i muzyce, a egzotyczna sceneria stawała się atrakcyjnym tłem dla opowieści o miłości, przygodzie i odmiennych kulturach.

Mozart doskonale wykorzystał tę konwencję. Wprowadził do partytury charakterystyczne efekty brzmieniowe naśladujące muzykę janczarską, wzbogacając orkiestrę o instrumenty perkusyjne i dęte, które dla XVIII-wiecznej publiczności brzmiały niezwykle egzotycznie. Jednocześnie stworzył dzieło znacznie wykraczające poza lekką komedię. Pod warstwą humoru i intrygi kryje się opowieść o wolności, wierności, godności oraz zwycięstwie przebaczenia nad zemstą.

Akcja rozgrywa się w seraju, czyli wydzielonej części pałacu osmańskiego władcy. W kulturze europejskiej seraj często kojarzono przede wszystkim z haremem, jednak w rzeczywistości był to rozległy kompleks mieszkalny obejmujący prywatną część rezydencji, zamieszkiwaną przez rodzinę i dwór gospodarza oraz strzeżoną przed dostępem osób z zewnątrz. W operze Mozarta seraj baszy Selima staje się miejscem odosobnienia bohaterów, ale także przestrzenią spotkania dwóch światów: europejskiego i osmańskiego.

Choć historia rozgrywa się w egzotycznej scenerii, jej przesłanie pozostaje zaskakująco aktualne. Mozart pokazuje, że prawdziwa wielkość nie wynika z siły ani władzy, lecz z umiejętności okazania miłosierdzia. Finał opery, w którym basza Selim daruje wolność swoim przeciwnikom, był dla osiemnastowiecznej publiczności nieoczekiwanym odwróceniem stereotypów i do dziś pozostaje jednym z najbardziej humanistycznych zakończeń w historii opery.

„Uprowadzenie z seraju” należy do najpopularniejszych oper Mozarta. Kompozytor połączył w niej elementy komedii z głęboką refleksją nad wolnością, godnością i tolerancją. Dzieło wyróżnia się efektownymi ariami o imponujących wymaganiach wokalnych, żywymi ansamblami oraz barwną orkiestracją inspirowaną modą na kulturę Orientu, popularną w XVIII-wiecznej Europie.

 

 

Akt I

Belmonte przybywa przed pałac baszy Selima, gdzie więziona jest jego narzeczona Konstancja wraz ze służącą Blonde i sługą Pedrillem. Spotyka strażnika Osmina, który nie ukrywa swojej niechęci wobec obcych. Belmonte odnajduje Pedrilla i wspólnie zaczynają planować ucieczkę. W tym czasie Konstancja stanowczo odrzuca zaloty baszy, pozostając wierna ukochanemu.

 

Akt II

Osmin usiłuje podporządkować sobie Blonde, jednak ta nie zamierza rezygnować ze swojej niezależności. Pedrillo przygotowuje plan ucieczki i nakłania Osmina do wypicia dużej ilości wina, aby uśpić jego czujność. Konstancja ponownie odrzuca naciski baszy Selima, wybierając wierność Belmonte mimo grożących jej konsekwencji.

 

Akt III

Pod osłoną nocy bohaterowie podejmują próbę ucieczki z seraju. Plan zostaje odkryty, a Belmonte i jego towarzysze stają przed obliczem baszy. Zamiast oczekiwanej kary Selim wykazuje się niezwykłą wielkodusznością i daruje im wolność. Opera kończy się triumfem przebaczenia, szlachetności i miłości nad zemstą.

 

 

REALIZACJA

 

Kierownictwo muzyczne / Marta Kluczyńska 

Reżyseria /  Jitka Stokalska 

Scenografia /  Elżbieta Tolak, 

Choreografia /  Julia Dopierała 

Kostiumy /  Maria Molenda

Projekcje multimedialne /  Tariel Todua 

Reżyser dźwięku / Alaksandr Porakh

Reżyseria świateł / Maciej Kaszyński

Asystent reżysera /  Weronika Kuśmider 

Asystent dyrygenta /  Jakub Zwierz 

Pianista korepetytor / Małgorzata Szymańska - Sadlakowska

 

 

OBSADA

 

Konstancja / Aleksandra Olczyk 

Belmonte / Jacek Szponarski

Pedrillo / Albert Memeti 

Blonda / Katarzyna Drelich 

Osmin / Paweł Michalczuk 

Selim basza / Bogdan Ferenc 

 

ARTYŚCI SOLIŚCI

 

Paulina Herman

Karol Jabiry

Monika Tomasik

Jakub Pawłowski 

 

TANCERZE

 

Piotr Burzyński

Julia Dopierała

Mira Kmec

Jerzy Maciejewski

Magdalena Milewska

Helena Wójtowicz

Maciej Zych

Szymon Zych

 

Orkiestra / LA SCOPERTA

Chór / CHOIR

 

 

ORGANIZATORZY

 

Muzeum w Nieborowie i Arkadii / Monika Antczak, Beata Stępień

Fundacja Trzy Trąby / Maciej Radziwiłł

Stowarzyszenie Polskich Artystów Muzyków oddział warszawski / Marta Straszyńska